Vijf redenen waarom Triodos Bank geen bonussen uitkeert

Het idee van een bonus is dat het een medewerker kan stimuleren om bepaalde doelen te bereiken. Meestal gaat dit over financiële doelen. Aandeelhouders kunnen managers bijvoorbeeld een winstafhankelijke bonus beloven. Hoe meer winst, hoe hoger de bonus. Zo kan het uitkeren van bonussen bijdragen aan een succesvoller bedrijf.

Er zijn omstandigheden te bedenken waarin een bonus een geschikt middel kan zijn. Bijvoorbeeld bij startende bedrijven die een innovatief product ontwikkelen, maar nog geen geld verdienen. Hoge salarissen betalen is dan nog niet mogelijk. Maar als het bedrijf eenmaal succesvol is, worden de aandelen veel waard. Een bonus in de vorm van bijvoorbeeld aandelen kan dan helpen bij het aantrekken van talent. Bijkomend voordeel: werknemers profiteren automatisch mee van de winst.

Wij kiezen er bewust voor om een bonusvrije bank te zijn. Al sinds 1980. Dat blijven we doen, ook nu Den Haag de bonusregels voor banken versoepelt. Daar hebben we de volgende vijf redenen voor.

1. Banken zijn geen normale bedrijven

Bonussen worden vaak gekoppeld aan individuele prestaties van werknemers. Die zouden leiden tot hogere winsten. Maar daarin schuilt een gevaar. Het kan namelijk aanzetten tot het nemen van meer risico’s, voor betere resultaten op korte termijn. Dit staat haaks op wat banken eigenlijk moeten doen: stabiliteit bieden op de lánge termijn. Door die stabiliteit blijft bijvoorbeeld ons spaargeld veilig is.

Te veel risico bij banken kan schade opleveren voor ons allemaal. Want juist omdat banken zo’n essentiële maatschappelijke vervullen, draagt de samenleving de kosten als het mis gaat. Dit was ook een belangrijke reden om na de financiële crisis van 2008 het bonusplafond in te stellen. Het moest ervoor zorgen dat bankiers zich meer zouden focussen op het publiekelijk belang.

2. Niemand presteert alleen

Vaak worden bonussen in organisaties ingezet om individuele prestaties te belonen. Uit onderzoek blijkt dat individuele prestaties ook daadwerkelijk kunnen verbeteren door bonussen. Maar er is een belangrijke keerzijde, blijkt ook uit onderzoek: teamprestaties kunnen juist lijden onder bonussen. Denk bijvoorbeeld aan een verminderde bereidheid bij individuele medewerkers om taken in het ‘algemeen belang’ te doen of in bredere zin samen te werken. In complexe organisaties (zoals financiële instellingen) is samenwerken juist heel belangrijk. Een individuele bonus is dan niet passend.

3. Ongelijkheid en de loonkloof

Een onderbelichte kant van de bonusdiscussie: wie profiteert eigenlijk het meest van dit soort variabele beloningen? Uit onderzoek blijkt dat vrouwen over het algemeen minder profiteren van bonussen. Bijvoorbeeld omdat ze in banen werken waar variabele beloningen minder voorkomen, zoals de publieke sector. Of omdat vrouwen minder vaak in de hoogst betaalde functies werken. Maar zelfs wanneer ze wel in aanmerking komen voor een bonus, blijken ze minder te profiteren dan mannelijke collega’s. Bij Triodos Bank willen we hiervoor waken, en kiezen we heel bewust voor een salarissysteem zonder bonussen.

4. Bonussen voor meer duurzaamheid?

Kunnen bonussen dan misschien zinvol zijn om andere doelen dan winst na te streven? Geen bonus voor hogere winst bijvoorbeeld, maar voor minder CO2-uitstoot? Onderzoek laat tegenvallende resultaten zien. Duurzaamheidsdoelen blijken vaak vrij gemakkelijk te behalen, dus het is onduidelijk of bonussen daadwerkelijk voor ambitieuzere uitkomsten zorgen.Ook zijn ze vaak relatief klein vergeleken met andere bonussen, waardoor duurzaamheid niet per se hoger op de agenda komt te staan.

Bovendien is er altijd een risico dat dit soort bonussen hun doel voorbijschieten. Bijvoorbeeld omdat medewerkers zich alleen nog focussen op het behalen van een specifieke target en daardoor het overkoepelende doel uit het oog verliezen.

5. Bonussen zijn gebaseerd op wantrouwen

Als laatste een iets filosofischer argument: bonussen impliceren wantrouwen. Want wie verwacht dat financiële bonussen tot betere prestaties leiden, gaat ervan uit dat medewerkers onderpresteren zónder het vooruitzicht van een bonus. Bij Triodos Bank gaan we ervan uit dat mensen de intrinsieke motivatie hebben om bij te dragen aan onze missie. Een vast salaris is een manier om te signaleren dat je je medewerkers vertrouwt, dat ze hun verantwoordelijkheden zo goed mogelijk invullen en zich inzetten voor de beste gezamenlijke teamprestatie.

Uit onze eigen praktijk blijkt bovendien dat we bij Triodos Bank geen moeite hebben met het aantrekken van talent, ook al keren we geen bonussen uit. Talentvolle mensen blijken dus niet alleen gemotiveerd te worden door geld.