Van frisdrank naar systeemverandering

Toen Jeroen Groot, operationeel directeur en mede-eigenaar van Fruitslagers, het collectief achter Roze Bunker, zich aansloot bij het bedrijf was zijn werkplek een donkere kelder in Utrecht. Inmiddels werkt hij vanuit het kantoor in Culemborg waar ook de productietak is gevestigd. "In Utrecht werd ik geridderd tot Fruitslager. Dat klinkt misschien grappig, maar het zegt veel over hoe wij naar voedsel kijken. Net zoals een slager een dier van kop tot staart verwerkt, proberen wij fruit, kruiden en andere ingrediënten zo volledig mogelijk te benutten."

Aan de basis van Roze Bunker ligt een simpele vraag: waarom zou je aangelengde frisdrank produceren en vervoeren als het beste water gewoon uit de kraan komt. Daarom koos het bedrijf vanaf het begin voor siroop. Water wordt pas toegevoegd op de plek waar het wordt gedronken. Dat verkleint het transportvolume aanzienlijk en verlaagt de benodigde verpakkingen, CO₂-uitstoot en logistieke bewegingen.

Maar voor Roze Bunker gaat het verder dan een efficiëntere manier van frisdrank maken. Het bedrijf gebruikt de productcategorie juist om bredere problemen in de voedselindustrie aan te pakken.

Een voedselsysteem dat anders kan

Volgens Groot zijn veel problemen in de voedselindustrie met elkaar verbonden. "De voedselindustrie produceert vaak op grote schaal, met lange ketens en veel verspilling. Tegelijkertijd staat biodiversiteit onder druk en verdwijnen lokale verdienmodellen voor boeren. Wij geloven dat dat anders kan."

Zo krijgen afgekeurde Nederlandse bessen een tweede leven in de siroop Gekke Bessen. Voor Citrus Movement worden reststromen uit de limoncello-industrie benut. En voor producten als Wilde IJsthee werkt het bedrijf samen met boeren die gewassen verbouwen die bijdragen aan herstel van biodiversiteit en bodemkwaliteit.

Zelfs nieuwe producten ontstaan vanuit dezelfde gedachte. Zo ontwikkelde Roze Bunker een Nederlandse vanillesiroop en werkt het aan een lokaal alternatief voor matcha, om afhankelijkheid van lange internationale ketens te verkleinen. "Wij zeggen wel eens: jij drinkt, wij lossen op. Achter elk product zit een vraagstuk uit de voedselindustrie waar we iets aan proberen te veranderen."

Commercieel activisme

Binnen Roze Bunker noemen ze zichzelf geen traditionele ondernemers, maar commercieel activisten. "Impact maken lukt alleen als je economisch gezond bent”, legt Groot uit. “We willen laten zien dat je ook commercieel op de barricades kunt staan. Onze producten moeten lekker zijn, goed verkopen én bijdragen aan een beter voedselsysteem."

Dat vraagt voortdurend om balans. Enerzijds wil het bedrijf groeien om meer impact te maken. Anderzijds wil het onafhankelijk blijven en vasthouden aan de principes waarop het is gebouwd. "We willen niet worden opgeslokt door grote spelers in de frisdrankindustrie. Juist onze autonomie maakt het mogelijk om onze eigen koers te blijven varen."

Opschalen zonder je idealen te verliezen

Voor veel impactondernemers komt vroeg of laat dezelfde vraag op tafel: hoe groei je zonder je missie kwijt te raken? Ook Roze Bunker zoekt voortdurend naar die balans. Groei betekent meer bereik, meer afzet en meer impact. Maar het vraagt ook investeringen in productiecapaciteit, distributie en organisatie.

De afgelopen jaren liet het bedrijf een jaarlijkse groei van 30 tot 40 procent zien. De verhuizing naar Culemborg speelde daarin een belangrijke rol. Hier beschikt Roze Bunker over een professionele productielocatie waar niet alleen eigen producten worden gemaakt, maar waar ook andere circulaire voedselondernemers gebruik van kunnen maken. Groot: "We noemen het niet voor niets een Voedselstation. We geloven dat systeemverandering sneller gaat als je kennis, ruimte en infrastructuur deelt."

Een financier die verder kijkt

Voor bedrijven die bestaande markten uitdagen, is financiering niet altijd vanzelfsprekend. "Wij werken met een model dat niet in alle hokjes past. Dan helpt het als een financier begrijpt wat je probeert te bereiken en hoe impact onderdeel is van je bedrijfsmodel."

Volgens Groot vond Roze Bunker die aansluiting bij Triodos Bank. “Het gesprek ging niet alleen over cijfers, maar ook over de verandering die we proberen te realiseren. Dat maakte voor ons echt het verschil."

Van frisdrank naar voedselverandering

Met Roze Bunker hebben de Fruitslagers laten zien dat een andere manier van produceren mogelijk is. Niet door consumenten te vertellen wat ze moeten laten, maar door aantrekkelijke alternatieven te ontwikkelen die biodiversiteit herstellen, verspilling verminderen en lokale ketens versterken.

Voor andere ondernemers die een sector willen veranderen heeft Groot één belangrijke les: "Als je impact wilt maken, moet je idealisme koppelen aan een gezond verdienmodel.  Alleen dan kun je blijven groeien en daadwerkelijk iets veranderen."