Zorg die voelt als thuis: De Eemhorst kijkt anders naar dementie

René Hilhorst en Emilie van Dooren openden, zonder ervaring in de zorg, een woonzorglocatie voor mensen met dementie. Hun overtuiging: mensen met dementie hebben niet alleen behoefte aan goede zorg, maar vooral ook aan herkenning, vrijheid, beweging en een omgeving die vertrouwd voelt. Vanuit die gedachte ontwikkelden ze De Eemhorst, een kleinschalige woonzorgvoorziening waar wonen, welzijn en zorg samenkomen.

Een andere visie op dementiezorg

Volgens Hilhorst en Van Dooren ligt de focus bij dementiezorg vaak op veiligheid en medische zorg, terwijl kwaliteit van leven minstens zo belangrijk is. “Wij kijken niet alleen naar iemands beperkingen, maar vooral naar wat iemand nog wél kan”, zegt Van Dooren. Hoe kunnen ze het mensen met dementie bijvoorbeeld zo comfortabel mogelijk? Zo telt De Eemhorst veel grote raampartijen. Hilhorst: “Dat zorgt ervoor dat onze bewoners veel daglicht ervaren. Pp die manier stimuleren we ze om hun natuurlijke dagritme te behouden. Dat is vaak een uitdaging bij dementie.”

Ontworpen vanuit de bewoner

Ook vonden Hilhorst en Van Dooren het belangrijk dat bewoners hun eigen spullen mee kunnen nemen. “Voor mensen met dementie is het enorm belangrijk dat ze zich ergens thuis voelen. Soms zit er iemand in de gezamenlijke huiskamer, die even niet meer weet dat hij of zij hier woont. Dan nemen we die persoon mee naar het appartement en laten we zien: ‘Kijk, uw meubels staan hier en zijn dat niet uw kleinkinderen op de foto?’ Dan is de reactie vaak: “Oh ja, hier woon ik.’”

Er is een belangrijke rol weggelegd voor de buitenruimte. Hilhorst: Bij veel woonzorgcentra probeert men de natuur naar binnen te halen, met bijvoorbeeld bomenbehang of een wandkleed met koeienafbeeldingen waar je ook aan een vacht kan voelen. Bij ons loopt dat gewoon allemaal buiten rond: koeien, paarden, geiten, konijnen en is er veel natuur.”

Bewoners kunnen wanneer ze willen de omgeving verkennen. Er zijn belevingstoestellen waarop kinderen kunnen spelen, er is een jeu de boulesbaan en een theehuis om met elkaar wat te eten of drinken. “Want ook naasten moeten zich thuis voelen op deze plek. Voor onze bewoners is bezoek van familie en vrienden heel belangrijk.”

Er zijn 27 zorgappartementen op de Eemhorst en er werken 60 medewerkers en 40 vrijwilligers. Van Dooren: “Omdat wij zelf geen zorgachtergrond hebben, hebben we vanaf de start bewust de deskundigheid om ons heen georganiseerd. Onze zorgmanager bewaakt de kwaliteit van zorg, stuurt het personeel aan en zorgt ervoor dat onze zorgverlening voldoet aan alle wet- en regelgeving. Samen met onze kwaliteitsverpleegkundige vormt hij het inhoudelijke fundament van de zorg.”

Meer dan goede zorg alleen

“Doordat we veel medewerkers per bewoners hebben, kunnen we onze bewoners echt veel aandacht geven. Onze medewerkers gaan met bewoners naar buiten. Een wandeling met een bewoner is óók werk”, zegt Van Dooren.

“Verder hebben we er bewust voor gekozen om de activiteitenbegeleiding los te koppelen van de zorg”, vult Hilhorst aan. “Mensen die in de zorg werken, hebben echt een zorghart. Het is fantastisch wat zij voor andere mensen betekenen. Toch kan het soms een valkuil zijn, want er is altijd nog wel iets dat moet gebeuren. Daardoor schieten activiteiten er soms bij in. Door een apart activiteitenteam aan te stellen, ondervangen we dat.”

Een financier die verder keek

Triodos Bank dacht in een vroeg stadium mee over de opzet van de plannen. “Voor andere banken was het een bezwaar dat we geen achtergrond hebben in de zorg. Triodos Bank luisterde goed naar ons verhaal en onze intentie en staarde zich niet blind op onze ervaring”, zegt Van Dooren. “Ze zorgden ervoor dat we in contact kwamen met anderen om de noodzakelijke kennis op te doen en keken vooral naar wat wij wilden bieden. Er werd echt meegedacht.”

Doordat ze met Triodos Bank in zee gingen, konden ook duurzame maatregelen die ze wilden doervoeren meegenomen worden in de financiering. “We hebben onder andere een warmtepomp, zonnepanelen en zijn deels zelfvoorzienend op het gebied van energieopwekking en -gebruik. Het gebouw heeft energielabel A +++”, zegt Hilhorst. “Heel fijn dat we direct op een duurzame manier met onze plannen zijn gestart. Veel maatregelen hebben ook een positief effect op het verblijf van onze bewoners. Doordat de vloerverwarming in de zomer ook kan koelen, blijft het binnen aangenaam. Het is prettig dat we geen airconditioning hoeven aan te doen: veel oudere bewoners krijgen dan last van hun ogen en keel.”

Focus op kwaliteit van leven

Bij De Eemhorst staan huiselijkheid en geborgenheid centraal, maar ook zelfstandigheid (waar mogelijk) en kwaliteit van leven. Bewoners worden aangemoedigd om lichamelijk en geestelijk actief te blijven. Hilhorst: “Een bewoner liep op zijn vorige verblijfplaats vaak weg. Het bleek dat hij gewoon graag wandelt. Hier kan hij dat naar hartenlust doen op het terrein, nu gaat hij er nooit meer vandoor. Dit is zijn huis geworden.”

Een andere bewoner tikte bij een vorige instelling veel op tafels, met ruzies met medebewoners die dat irritant vonden tot gevolg. “Zij had last van onderprikkeling op de plek waar ze zat, dat ervaart ze hier niet meer. De natuur zorgt voor positieve prikkels.”

Groeien zonder de menselijke maat te verliezen

In de nabije toekomst willen Hilhorst en Van Dooren twee leegstaande zolders ombouwen tot 14 luxe zorgappartementen. Om de huidige en toekomstige bewoners meer ruimte te geven, maken ze hun naastgelegen biologische melkveebedrijf beter begaanbaar en veiliger voor de bewoners. Op het terrein komt ook een grote ruimte voor dagbesteding, waar ook mensen die niet op De Eemhorst wonen straks welkom zijn. Zij mogen dan ook ‘scharrelen’ en ‘meehelpen’ op het melkveebedrijf.

“De zorgvraag neemt de komende jaren alleen maar toe. Wij geloven dat er met name behoefte is aan kleinschalige plekken waar zorg, wonen en welzijn samenkomen. Daar willen we op inspelen, zonder onze eigen schaal en identiteit te verliezen. Juist onze kleinschaligheid maakt De Eemhorst bijzonder.”