Hier bloeien bewoners weer op door rust, ruimte en aandacht

Vlakbij Epe, op de linkeroever van de IJssel, ligt Huis achter de Dijk: een woonplek voor mensen vanaf 18 jaar met een verstandelijke beperking. Hier krijgen bewoners zorg in een huiselijke omgeving, midden in de natuur. "De naam Huis achter de Dijk heeft iets van bescherming in zich,” legt initiatiefnemer Sylvia Evertsen uit. “De dijk is er om het binnenland te beschermen. Zo willen wij een beschermde plek zijn voor mensen die dat nodig hebben."

Extra bijzonder: Sylvia woont met haar twee kinderen zelf in de boerderij naast het complex. In 2013 kocht ze het gebouw uit 1670 en renoveerde eerst het voorhuis om er zelf te kunnen wonen. Voor het achterhuis had ze niet meteen een plan, en dat raakte bij elke storm verder in verval. "Het was slooprijp," vertelt ze. "Ik had er natuurlijk een opslagplaats voor caravans van kunnen maken, of iets anders. Maar ik dacht: hoe mooi zou het zijn om hier iets voor mensen met een beperking te realiseren?"

Een hart voor mensen en voor zorg

Begin dit jaar gingen de deuren van Huis achter de Dijk open. Waar ooit de vervallen achterschuur stond, staat nu een duurzaam nieuwbouwgebouw met acht moderne zorgstudio's. De toegangsdeur is vrolijk bestickerd met kleurrijke vormen en dieren. Kleine details, zoals toograampjes, verwijzen naar de vroegere bestemming. Het is net rustmoment, dus er zijn weinig bewoners op de been. Eén bewoner is wel wakker en schuifelt verlegen en nieuwsgierig mee terwijl Sylvia de rondleiding begint.

"De afgelopen jaren werkte ik als zelfstandig zorgverlener bij mensen thuis," vertelt ze. “Zo zag ik hoe belangrijk het is dat mensen, ook als ze zorg nodig hebben, hun eigen keuzes kunnen blijven maken. Dat draagt bij aan hun eigenwaarde." Omkijken naar een ander deed Sylvia al van jongs af aan. "Als kind nam ik andere kinderen mee naar huis die het moeilijk hadden, bijvoorbeeld met een lichte verstandelijke beperking of een lastige thuissituatie. M'n ouders vonden dat niet altijd even leuk," lacht ze. "Maar het geeft wel aan dat zorgen in m'n bloed zit. Ik word er gewoon blij van."

De dagelijkse begeleiding van de groep wordt gedaan door ‘t Zorgcollectief, een team van acht zelfstandige zorgprofessionals. Hun werkwijze sluit volgens Sylvia perfect aan bij Huis achter de Dijk; ook bij hen staat empathie en aandacht voor het individu centraal. "Zelf ben ik aanspreekpunt, doe ik de coördinatie, administratie en ben verantwoordelijk voor zowel de zorginhoud als de locatie." Ze draait daarnaast ook mee in de begeleiding. Op de vraag hoe lang haar werkweek wel niet is, antwoordt ze lachend: "Je kunt beter vragen wanneer ik niet werk. Mijn telefoon staat nooit uit, maar dat is waar je voor kiest als je het aan huis doet. En ik werk graag."

Genieten van rust en ruimte

Sylvia's missie is om de bewoners een zo gewoon mogelijk leven te bieden. "Voor deze doelgroep is de 'gewone' maatschappij moeilijk bij te houden. De snelheid, het geluid, dat kan heftig voor hen zijn. Deze plek is daarom ideaal. Er is zoveel rust en ruimte: rust om prikkels te verwerken, en ruimte om te spelen. We houden de buitenwereld een beetje op afstand en bieden hier een veilige plek."

Sylvia werkte in het verleden ook bij grotere zorginstellingen. Daar zag ze hoe lastig het kan zijn om zorg steeds af te stemmen op de individuele behoeften van bewoners. “Er is veel verloop onder het personeel, en het draait vooral om het zo efficiënt mogelijk managen van de groep. Mijn ervaring is dat de kwaliteit van zorg bij kleinschalige initiatieven vaak hoger is."

Zelf je eigen wasmiddel kiezen

Die kwaliteit zit voor Sylvia onder meer in het maken van eigen keuzes. "We gaan met bewoners naar de supermarkt en doen allerlei huishoudelijke taken samen. Dat is een groot verschil met een grotere instelling, waar alles collectief wordt ingekocht. Je kan als bewoner niet zeggen dat je het wasmiddel niet lekker vindt ruiken, of dat je zo’n trek hebt in lasagne. Het zijn dit soort kleine dingen die mensen het gevoel geven dat ze thuis zijn en een eigen leven hebben."

Het heeft vijf jaar geduurd voordat de eerste bewoners hun intrek konden nemen. Omdat er 24 uur per dag zorg wordt geleverd op een woonlocatie, moest het bestemmingsplan van het achterhuis worden gewijzigd naar 'wonen met zorg'. Dat betekende een lange procedure bij de gemeente. Terwijl een architect ondertussen al aan de tekeningen werkte, liet de financiering op zich wachten. "De meeste banken kijken alleen naar rendement. Ook de hoge bouwkosten en rentestand maken financiële instellingen voorzichtig bij het afsluiten van nieuwe hypotheken. Ik was dan ook erg blij toen ik hoorde dat het bij Triodos Bank niet om winst gaat, maar om impact."

Tussen de koeien en de geitjes

De studio's zijn knus en voorzien van alles wat de bewoners nodig hebben: een bed, een bureautje, een kitchenette en een wc met douche. Er hangen gekleurde lampjes, er liggen knuffels op het bed en in sommige kamers hangen posters. Niets in de ruimtes doet vermoeden dat hier 24 uur per dag zorg wordt verleend.

Beneden laat Sylvia de enorme tuin zien. Vanaf het terras kijk je uit op langzaam voorbij drijvende wolken en grazende koeien. De eerstvolgende boerderij ligt op grote afstand. Een groot (inmiddels leeg) opgezet zwembad verraadt hoe de bewoners de hete dagen van afgelopen zomer hebben doorgebracht. Even verderop komen geitjes gedag zeggen van achter hun omheining. “We hebben hier vaste onderdelen in de week, waaronder dieren verzorgen. Er zijn wisselende creatieve activiteiten, we maken muziek met elkaar en gaan iedere vrijdag samen zwemmen. En ik vind het ook belangrijk om lekker veel buiten te zijn met ze.”

Ze wijst naar een hoek van de tuin. “Daar willen we een moestuin maken. En de bewoners hebben de wens voor een speeltuintje, dus daar zijn we ook over aan het nadenken.”

Kijken naar wat wél kan

De bewoners mogen helpen bij de realisatie ervan. De groep is divers, van mensen met het syndroom van Down tot mensen met autisme. "De buitenwereld veroordeelt gauw. Ze vinden mensen met een beperking anders of raar. Dat hebben bewoners heel goed door, dat ze soms anders zijn. Op deze plek hoeven ze daar niet tegenop te boksen en kunnen ze lekker zichzelf zijn."

Er is de hele dag door veel aansturing en begeleiding nodig. Bij de een wat meer dan de ander. “Maar ze kunnen ook veel. Het is de kunst om wat je doet af te stemmen op wat iemand leuk vindt. Je wilt iemand in zijn kracht zetten.”

Het is ook de reden dat Huis achter de Dijk nauw samenwerkt met de ouders van bewoners, iets wat vrij uniek is. "In reguliere zorg geef je je kind vaak uit handen, en heb je weinig meer te vertellen over de zorg. Terwijl ouders hun kind het allerbeste kennen. Daarom kijk ik graag met hen naar wat hun kind nodig heeft en hoe wij daar zo goed mogelijk bij kunnen aansluiten. Naar alle redelijkheid natuurlijk: de wensen moeten wel praktisch uitvoerbaar zijn."

Zowel zorglocatie als eigen huis

Bij het weer naar binnen gaan, komen we in de gemeenschappelijke ruites. Een gezellige woonkamer met Bassie & Adriaan op de tv en een eetkamer met open keuken, van alle gemakken voorzien. Sylvia laat ook even kort het voorhuis zien, waar ze met haar zoon van 26 en dochter van 23 woont. De plannen zijn in goed overleg met hen gerealiseerd. “Ze zijn heel betrokken. Mijn dochter is verpleegkundige en denkt graag mee, mijn zoon studeerde bedrijfskunde en ondersteunt soms vanuit een zakelijk oogpunt. Natuurlijk wilden ze wel hun privacy behouden, maar dat is goed gelukt in het ontwerp. De bewoners zitten aan de ene kant van het huis, wij precies aan de andere kant.”

Wat een passende plek doet

Er is nog één laatste studio vrij in Huis achter de Dijk. “We zoeken nog een bewoner om de groep compleet te maken. Ik denk nu niet veel aan de toekomst, in dit opstartjaar ligt de focus op een goede routine met deze groep. Op den duur lijkt een tweede locatie me ook heel mooi, want ik word heel blij van dit concept.”

Na de rondleiding moet Sylvia meteen weer door. “We zorgen ervoor dat zorg zoveel mogelijk aan huis aan wordt gegeven. Denk aan bloedprikken of de fysiotherapeut. Maar deze dame had een grote wens voor de schoonheidsspecialist, dus daar breng ik haar naartoe.” Breed lachend en met haar jas al aan, staat de bewoner achter haar rollator op Sylvia te wachten.

Sylvia vertelt dat ze dagelijks ziet wat een passende omgeving voor bewoners kan betekenen. “Ik zie bijvoorbeeld hoe een stil en ongelukkig persoon verandert in iemand die weer contact durft te leggen en plezier heeft in het leven. Dat is wat persoonlijke zorg doet.”