In het kort betekent Netto Natuurwinst dat bouwers en ontwikkelaars bij een nieuw project méér natuur achterlaten dan er was. Daarmee gaat Netto Natuurwinst een stapje verder dan natuurinclusief bouwen. Je houdt niet alleen rekening met de natuur of compenseert voor wat verloren gaat, je laat het béter achter dan je het aantrof

In Nederland staat Netto Natuurwinst nog in de kinderschoenen, maar in het Verenigd Koninkrijk is dit idee sinds 2024 verankerd in de wet. Het heet daar ‘Biodiversity Net Gain’ en het houdt in dat bouwers tien procent meer natuur achterlaten dan er was. In Nederland is sindsdien ook de interesse gewekt. Al was het vóór die tijd ook al een topic in de bouwwereld, weet Koos Biesmeijer. Hij is wetenschapsdirecteur bij Naturalis in Leiden en hoogleraar Natuurlijk Kapitaal aan de Universiteit Leiden. In die rol is hij veel in gesprek is met financiële instellingen, bouwers en ontwikkelaars.

“Een bouwbedrijf als Heijmans is bijvoorbeeld al tien jaar bezig met natuurwinst,” zegt hij. “Zij willen koploper zijn en iets moois neerzetten voor de lange termijn. Maar aan de andere kant hebben zij te maken met hun opdrachtgevers, die niet altijd budget willen vrijmaken voor biodiversiteit. Dus worden initiatieven op dat vlak dan toch vaak geschrapt van het lijstje.”

Een wettelijke verplichting voor Netto Natuurwinst zou het speelveld gelijkwaardig maken, denkt Biesmeijer. “Daar zitten de bouwers en ontwikkelaars echt op te wachten.”

Kom bij de bank die natuur herstelt

En betaal altijd met een goed gevoel

Bij Triodos Bank krijg je altijd een goed gevoel als je je saldo checkt. Want een deel van het geld op je rekening werkt keihard aan meer groen om je heen, menselijke zorg, kunst, cultuur en nog veel meer goeds. We financieren bijvoorbeeld ook Cruydt-Hoeck! Open nu een betaalrekening en ontvang tijdelijk € 50 shoptegoed bij Up To Do Good.

Join the good side

Horendol van lokale wetgeving

Dat zijn geluiden die ook Hein Brekelmans hoort. Als advocacy manager bij Triodos Bank organiseerde hij afgelopen juni een informatieavond over Netto Natuurwinst in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Daar hoorde hij hoe bouwers en ontwikkelaars ‘echt horendol’ worden van alle lokale wet- en regelgeving op het gebied van natuur en milieu.

Hein Brekelmans, advocacy manager bij Triodos Bank.
Hein Brekelmans, advocacy manager bij Triodos Bank.

Brekelmans: “Elke gemeente en provincie heeft nu zijn eigen regels. Het kost bouwers veel energie om dat telkens per locatie te moeten uitzoeken. Daarom zou het goed zijn om die regels in één keer landelijk strak te trekken, bijvoorbeeld met een Netto Natuurwinst-norm. En ja, dan is dat inderdaad wéér een nieuwe regeling, maar als het goed is moet het daarna veel gedoe voorkomen.”

Een gelijk speelveld, lange termijneffecten en minder uitzoekwerk dus. Deze voordelen maken dat Nederlandse bedrijven zo’n Netto Natuurwinst-norm wel zien zitten. Daarom kwam er eind 2025 het Manifest Netto Natuurwinst, dat werd aangeboden aan de Tweede Kamer. De ondertekenaars roepen de politiek op om Netto Natuurwinst stapsgewijs te verankeren in wet- en regelgeving.

Dat manifest werd door een breed pallet aan partijen ondertekend: grote bouwbedrijven als BAM en Heijmans, energieleveranciers als Eneco en Stedin, maar ook natuurorganisaties als de Vogelbescherming en de Vlinderstichting en financiële instellingen zoals Triodos Bank en ASN Bank. In totaal gaat het om 39 organisaties. Hein Brekelmans: “Niet alleen natuurorganisaties, maar óók beursgenoteerde bedrijven zeggen: wij vinden dit een goed idee. Dat vind ik een hoopvol teken.”

Zo werkt Netto Natuurwinst in de praktijk

Hoe gaat Netto Natuurwinst precies in zijn werk? De kern is dat je bij het bouwen of ontwikkelen van een project waarde toevoegt aan de natuur. Daarvoor is het nodig om vóór het bouwen een ‘cijfer’ toe te kennen aan het bouwareaal; een waardering voor hoe het gesteld is met de biodiversiteit. In het Verenigd Koninkrijk werken ze met een systeem waarbij je punten krijgt voor de oppervlakte van het groen en de ecologische kwaliteit. Zo krijgt een perceel een beginwaarde van, bijvoorbeeld, twintig punten.

In het VK is nu de regel dat je een minimale natuurwinst van tien procent moet boeken. Dus dan zou de bouwer na het project uit moeten komen op een totaal van minimaal 22 punten. Op basis van die belofte wordt de vergunning afgegeven. Bij voorkeur wordt die winst geboekt op het perceel zelf. Maar mocht dat niet lukken, dan kan het eventueel ook elders. Als de winst maar wordt geboekt.

Die winst kan bestaan uit verschillende acties. Denk aan het planten van bomen, het aanleggen van wadi’s, het creëren van broedplaatsen voor vogels of aantrekkelijke plekken voor insecten. Het gaat daarbij niet alleen om oppervlakte, maar vooral om de kwaliteit van de vierkante meters voor de natuur en de verbinding met de rest van het landschap. Zo komt er na de bouw een nieuwe puntenscore, in dit geval dus minimaal 22.

Een voorbeeld van Netto Natuurwinst in Nederland is Zonnepark Kabeljauwbeek, dat Eneco in 2024 opleverde. Het terrein van 39 hectares in Ossendrecht was altijd akkerbouwgrond voor aardappelen en uien. Daarmee scoorde het perceel 78 ‘habitat punten’ – zoals Eneco het voorlopig zelf noemt. De aardappels en uien gingen eruit, de zonnepanelen erin en daarnaast voegde Eneco vier hectare aan bloemrijk grasland, bijenheuvels en kruidenrijke akkerranden toe. Dat leverde 17 extra punten op. Netto Natuurwinst: ruim 22 procent.

Natuur punten geven

Maar zoals bij alle mooie plannen, zijn er ook uitdagingen. Brekelmans voorziet dat het vaststellen van de meetmethode, de zogeheten metric, een stevige uitdaging zal worden. “Je moet de natuurwaarde van een plek op een zo objectief mogelijke manier meten en uitdrukken in biodiversiteitseenheden. Maar welke kenmerken tellen mee en hoe zwaar wegen die? Dat is best complex natuurlijk. Daar moeten we geld en tijd in gaan investeren.”

Daarom is een eerste belangrijke stap volgens Brekelmans om politiek draagvlak te creëren voor Netto Natuurwinst. Want zonder wet- of regelgeving wordt Netto Natuurwinst een tandeloze tijger, denkt hij. “Als het een wet is, móet iedereen meedoen. Duidelijke regels geven bovendien richting aan investeringen. Bij Triodos Bank zeggen we: where money flows, our future follows. Als we natuurwinst structureel onderdeel maken van ruimtelijke ontwikkeling, kan er ook veel gerichter geld naartoe stromen.”

Het creëren van politiek draagvlak is al concreet in de maak. Hein Brekelmans trekt daarin samen op met kamerleden. Zo was een kamerlid van D66 aanwezig op de informatieavond in Pakhuis de Zwijger. De gezamenlijke doelstelling is om Netto Natuurwinst te bespreken tijdens de eerstvolgende commissievergadering over natuur in de Tweede Kamer, in december 2026.

“Met een concept als Netto Natuurwinst geef je mét de natuur de toekomst vorm. Dat moet het nieuwe normaal worden.”

Koos Biesmeijer, wetenschapsdirecteur Naturalis

Nieuwe normaal

Biesmeijer vat de toekomstvisie voor Netto Natuurwinst kernachtig samen. “Dat het nodig is, is duidelijk. Dat allerlei partijen dit willen, is duidelijk. En dat Nederland één van de plekken is waar dit zou moeten lukken, is ook duidelijk. Wij zitten zo laag in onze natuurkwaliteit, dat het ondertussen allerlei maatschappelijk problemen oplevert. Slechte waterkwaliteit, stikstofproblematiek – noem maar op. Met een concept als Netto Natuurwinst ga je mét de natuur die toekomst bouwen. Dat moet het nieuwe normaal worden. En ik heb het idee dat de tijd daar rijp voor is.”

Brekelmans denkt ook dat de Netto Natuurwinst-norm er echt gaat komen. Ook omdat het een ‘aaibaar’ idee is. “Het is geen ver-van-je-bed show. Het gaat over de directe leefomgeving van mensen. Iedereen wordt blij van meer groen in hun buurt en niemand wil tussen de betonblokken wonen. Hopelijk hebben we over een jaar of vijf op verschillende plekken al veel winst geboekt, het liefst met een verankering van Netto Natuurwinst in de wet.”