De economische gevolgen van de oorlog tegen Iran

Het Iran-conflict veroorzaakt een wereldwijde inflatieschok. De directe oorzaak van deze schok is de bijna volledige sluiting van de Straat van Hormuz door het Iraanse leger. Deze cruciale doorgang verwerkt normaal gesproken 20 tot 30 procent van de wereldwijde handel in olie, gas en meststoffen uit de Golfstaten. Het gevolg van de sluiting: de energie- en voedselprijzen wereldwijd stijgen scherp of zullen nog stijgen. Daarnaast worden veel andere goederen indirect geraakt, door hogere productiekosten.

De ernst van de inflatieschok

Hoe ernstig de inflatieschok uitvalt, hangt uiteindelijk af van de duur van het conflict en hoeveel schade er ontstaat aan de regionale infrastructuur. Vooral LNG-faciliteiten (voor vloeibaar aardgas) zijn lastig opnieuw op te starten. Zelfs als de Straat van Hormuz weer wordt geopend, zal het aanbod daarvan nog wekenlang onder het oude niveau blijven.

De olieproductie kan mogelijk iets sneller herstellen, maar ook daar is sprake van vertraging. Volgens hetInternationale Energieagentschap (IEA) zijn inmiddels zo’n 40 energie-installaties in negen landen in het Midden-Oosten bestempeld als ‘ernstig’ of ‘zeer ernstig’ beschadigd. Dit versterkt de zorgen over een langdurige verstoring van de wereldwijde energievoorziening.

Economische impact verschilt per regio

De economische gevolgen van de oorlog verschillen sterk per regio: sommige gebieden kampen met acute tekorten, terwijl elders de prijzen fors stijgen. Azië wordt het hardst getroffen, omdat deze landen normaal gesproken meer dan 80 procent van hun olie en gas via de Straat van Hormuz importeren. Hierdoor zijn ze extra kwetsbaar voor zowel verstoringen in de aanvoer als prijsstijgingen. Dat is terug te zien in de energiebenchmarks. Wereldwijde referentieprijzen, zoals Brent en WTI, zijn gestegen van onder de 60 naar ongeveer 100 dollar per vat, terwijl regionale benchmarks als Dubai en Oman zelfs ruim boven de 150 dollar per vat zijn uitgekomen. Dit laat zien dat Aziatische economieën op korte termijn zowel met hogere prijzen als, in sommige gevallen, acute tekorten te maken hebben.

Europa importeert slechts ongeveer 5 procent van zijn ruwe olie en 13 procent van zijn LNG via de Straat van Hormuz. Toch blijft Europa, als grote energie-importeur, sterk gevoelig voor stijgende wereldmarktprijzen. Naarmate de oorlog voortduurt, zullen olie- en gasprijzen wereldwijd steeds meer gelijk gaan lopen, wat in ontwikkelde economieën zal zorgen voor extra inflatiedruk. Hierdoor zal de economische activiteit afnemen, vooral in Azië en Europa. In mindere mate in de Verenigde Staten, dat per saldo energie-exporteur is. Ook energie producerende landen worden indirect geraakt, omdat de hogere kosten doorwerken in mondiale toeleveringsketens, bijvoorbeeld in de halfgeleiderindustrie. Dit kan investeringen in kunstmatige intelligentie en aanverwante sectoren vertragen, sectoren die vorig jaar nog de motor achter de economische groei vormden.

Financiële markten niet immuun

De oorlog tegen Iran heeft ook de financiële markten fors geschokt. In de eerste dagen van het conflict daalden de aandelenmarkten sterk. Daarna stabiliseerden ze enigszins (in euro’s gemeten), maar zakten weer weg toen het vooruitzicht op een snelle oplossing vervloog. De Amerikaanse aandelenmarkten bleven relatief veerkrachtig, vooral dankzij hun lagere blootstelling aan de regio en een sterkere dollar, wat de waarderingen in euro’s enigszins ondersteunde.

De meeste sectoren op de aandelenmarkt zijn negatief beïnvloed, waaronder industrie, grondstoffen, consumentengoederen, luchtvaart en rentegevoelige sectoren zoals vastgoed en financiële instellingen. De grote oliemaatschappijen zijn de opvallende uitzondering; hun aandelen zijn juist in waarde gestegen. De technologiesector is tot nu toe slechts beperkt geraakt, omdat deze wordt gezien als een relatief veilige haven met minder directe blootstelling aan de bredere economie.

De wereldwijde obligatiemarkten reageerden niet in één beweging, maar in meerdere golven van volatiliteit naarmate het conflict zich uitbreidde en een snelle oplossing steeds onwaarschijnlijker werd. De tienjaarsrente op staatsobligaties is in de meeste ontwikkelde economieën flink gestegen, met name voor zwakkere Europese landen waar ook de risicopremie opliep. De korte rente steeg nog sterker, doordat de markten hun verwachtingen voor inflatie en het rentebeleid van centrale banken hebben herzien. Waar eerder renteverlagingen van de Federal Reserve werden verwacht, zijn die nu uit de markt geprijsd. De Europese Centrale Bank en de Bank of England wordt juist een renteverhoging toegedicht. Vooral in het Verenigd Koninkrijk, waar de inflatie van de vorige energieschok nog na-ebt, is de rentestijging opvallend sterk.

De uiteindelijke impact op aandelen- en obligatiemarkten blijft onzeker, net als de reactie van centrale banken. Hoewel de directe gevolgen ernstig zijn, leert de geschiedenis dat markten soms overreageren. Veel zal afhangen van hoe snel het conflict eindigt.

Impact investing belangrijker dan ooit

Meer dan ooit biedt impact investing uitkomst, een beleggingsstrategie om mens en planeet te beschermen tegen economische schokken zoals deze. De belangrijkste les uit de oorlogen in Oekraïne en Iran is dat lange termijn weerbaarheid afhangt van energieonafhankelijkheid. Dit betekent dat landen in Europa sneller moeten investeren in meer capaciteit en infrastructuur voor hernieuwbare energie. Tegelijkertijd moeten ze hun energie-intensieve sectoren met lage toegevoegde waarde afbouwen. Beleidsmakers moeten afscheid nemen van het idee dat energie altijd goedkoop én overvloedig zal blijven, zeker nu economieën verduurzamen. In plaats daarvan is het tijd om samen te werken aan plannen voor een economie die minder energie verbruikt en meer gericht is op welzijn.

Impact investing sluit naadloos aan op deze benadering, omdat duurzame ontwikkeling hierbij centraal staat. Deze manier van investeren past niet alleen aan bij ethische principes, maar biedt ook perspectief op duurzame financiële rendementen. Door te investeren in bedrijven en projecten met een positieve sociale en ecologische impact, draagt impact investing bij aan meer zekerheid, rechtvaardigheid en veerkracht. In een wereld waarin de onzekerheid toeneemt, blijft doelgericht beleggen een belangrijk middel om stabiliteit te waarborgen.