Wie het kavel van Anne en Sander oploopt, ziet als eerste een imposant houten skelet van bijna vijf meter hoog. De vijfhoekige vorm van het toekomstige huis is al goed te herkennen. Hoog op een ladder is Sander in de weer met klemmen en een groot zeil. Regen is voorspeld, dus het hout moet worden afgedekt. “De zomer was sneller voorbij dan we dachten”, zegt hij. “Ineens dient het regenseizoen zich aan en moet het hout tegen de elementen worden beschermd.”

Naast het skelet staat de keet waarin Anne en Sander met hun kinderen Ida en Manu wonen. Al dekt ‘keet’ de lading niet helemaal. Het is geen kaal hok, maar een knus huisje met veel hout, een piano en een houtkachel. Verderop staat de oude camper waarmee het gezin door Europa reisde. Rondom groeien fruitbomen, bessen, kruiden en groenten. Achter op het terrein scharrelen loopeenden bij een vijvertje.

Een kavel kiezen vanaf Sicilië

Anne doceert levensbeschouwing en godsdienst in het voortgezet onderwijs. Sander studeerde productontwerp en werkte daarna onder meer aan staalconstructies en foodtrucks. “Ik ben echt een maker. Als ik een kast nodig heb, maak ik een kast. Toen duidelijk werd dat we hier gingen wonen, dacht ik direct: dat huis ga ik zelf bouwen.”

Het stel woonde eerst in Buurland, een tijdelijke creatieve vrijplaats en woongemeenschap in Utrecht. Toen de wijk werd afgebroken, vertrokken Anne en Sander met hun camper. Een woonboerderij vinden lukte niet, dus reisden ze een jaar door Europa. Voor vertrek hadden ze zich samen met hun vrienden Ed en Jorga aangemeld voor een loting van kavels in Oosterwold. Maandenlang leek de kans dat ze nog aan de beurt zouden komen vrijwel nihil. Tot in maart 2024 op een klif op Sicilië de telefoon ging: er was alsnog een kavel beschikbaar.

Even twijfelden ze. Het vrije leven beviel, maar een groene plek met vriendjes in de buurt had natuurlijk veel aantrekkingskracht voor een jong gezin. Vanuit Italië bekeken ze filmpjes die Ed en Jorga stuurden. Hun eerste voorkeur bleek beschikbaar en de straat vulde zich al met jonge gezinnen en andere zelfbouwers. “Dat was echt een cadeautje”, zegt Sander.

Alles zelf bedenken

Anne en Sander maakten zelf het ontwerp, dat een architect vervolgens uitwerkte voor de vergunning. “Juist het ontbreken van beperkingen maakte dat moeilijk”, vertelt Sander. “Als je een boerderij koopt, staan er al vier muren. Hier was alles mogelijk. Dan moet je dus ook over alles nadenken.”

Zo komt de 2-onder-1 kap woning er uit te zien.
Zo komt de 2-onder-1 kap woning er uit te zien.

De twee woningen hebben een gespiegeld, vijfhoekig grondplan. De huizen worden ongeveer 100 vierkante meter met twee verdiepingen. De woonkamer is 4,5 meter hoog, later kan eventueel een extra vliering worden toegevoegd. Binnen zal een gebogen wand in S-vorm de woonkamer van de hal en werkkamer scheiden. Ronde vormen komen straks ook terug in de badkamer.

Maatwerk en unieke vormgeving kosten wel extra tijd. Op een gegeven moment wilde ik de ronde muren schrappen omdat het te ingewikkeld werd. De rest zei gelukkig: zet ze er maar weer in. Nu ben ik daar heel blij mee, daardoor wordt het echt ons huis.”

De eerste heipaal ging op 11 juni 2025 de grond in, en dat is ongeveer het enige dat werd uitbesteed. In een tijdelijke werkplaats zaagden de vrienden de balken en maakten ze de wanden. Met een hijskraan stonden die in één dag overeind. Ook de houten funderingsvloer en een gelamineerde ligger van 8,5 meter brachten ze zelf op hun plek.

Biobased bouwen met hout, stro en leem

Het huis wordt opgebouwd uit hout en andere biobased materialen. Aan de buitenzijde van het skelet komen houtvezelisolatieplaten; de ruimte ertussen wordt gevuld met ingeblazen stro. Binnen willen Anne en Sander onder meer leem gebruiken. Zo ontstaat een dikke, grotendeels natuurlijke bouwschil.

“Omdat we zoveel buiten leven, voelt het logisch om ook met natuurlijke materialen te werken”, zegt Sander. “In de ruimte waar je het grootste deel van je leven doorbrengt, wil je geen materialen gebruiken die je liever niet inademt. We willen een gezond leefklimaat.”

Voor de kozijnen gebruikt het stel fraké: snelgroeiend hout dat onder hoge druk met stoom wordt verhit en daardoor stabieler en langer bruikbaar wordt. De gevel krijgt hout en kalkstuc, mogelijk aangevuld met cortenstaal en ander restmateriaal.

Passief bouwen was een belangrijke inspiratiebron: een bouwmethode waarbij er niet of nauwelijks gebruik wordt gemaakt van externe energie voor verwarming of verkoeling. Een dikke isolatielaag, luchtdicht bouwen en een dakoverstek dat de hoge zomerzon weert, moeten de warmtevraag beperken.

Er komen zonnepanelen en waarschijnlijk groene dakdelen. Ook willen ze regenwater opvangen om de toiletten door te spoelen. “Het voelt zo onzinnig om daar schoon drinkwater voor te gebruiken”, licht Sander toe.

Zelfbouw versus zelfzorg

Zelfbouw geeft vrijheid, maar vraagt veel van het gezin. Sander besteedt er ongeveer drie dagen per week aan, naast zijn baan en de avonden waarop hij tekent, bestellingen doet en leveringen regelt. Hij heeft bovendien de technische leiding over de gezamenlijke bouw. Anne zorgde vaker voor de kinderen en stortte zich met Jorga op de tuin, terwijl ze zelf ook graag wil meebouwen.

De vrienden houden daarom niet alleen bouwvergaderingen, maar bespreken ook hoe iedereen zich bij het proces voelt. Na een intensieve zomer legden ze het werk vorig jaar enkele maanden stil. Een liesbreuk en een overbelaste schouder dwongen Sander ook om gas terug te nemen. Inmiddels bouwen de twee huishoudens iets meer los van elkaar. “Eerst dacht ik vooral: we moeten meters maken. Nu mag ik ook een uurtje gaan slapen als ik moe ben. De droom van een huis bouwen kost gewoon veel energie.”

Financiering voor een ongewoon huis

Ook financieel paste het project niet in een standaardmal. Sander werkte als zelfstandige en het reisjaar had een gat in zijn recente inkomen veroorzaakt. Met Anne’s salaris, Sanders inkomen en hulp en garanties vanuit hun omgeving werd een hypotheek toch mogelijk.

Het stel vergeleek verschillende banken en koos voor Triodos Bank. De duurzaamheidskorting op de rente speelde mee, net als een adviseur die over de ongebruikelijke aspecten van het project wilde meedenken. Naarmate de financiering dichter bij de afronding kwam, waren er wel meer keuringen en voorwaarden nodig dan verwacht. “Dat kost geld en energie. Maar er werd meegedacht over hoe het wél kon en dat gaf veel rust.”

De tuin groeit alvast vooruit

Terwijl het huis nog een skelet is, begint de tuin al op een voedselbos te lijken. Toen Anne net was bevallen van hun tweede kindje, klom ze met de baby in de draagzak op de graafmachine om aan de tuin te beginnen. “Hij sliep er heerlijk bij!” De tuin is op het principe van permacultuur gebaseerd: duurzaam tuinieren door de natuur na te bootsen. “Ik heb er wel tien boeken over gelezen”, zegt Anne enthousiast.

Ze koos voor boomgildes: groepen planten rond een boom die elkaar als het ware helpen en de bodem in balans houden. Zo groeit er dovennetel, smalle weegbree en smeerwortel. Inmiddels staan er perenbomen, appelbomen, bessenstruiken en kruiden. Compost van een biologische boer helpt de kleigrond verder te verbeteren. Een volwassen voedselbos kan tien jaar nodig hebben, juist daarom begonnen ze al voordat het huis af was. De tuin is nu al één grote speelplek voor de kinderen.

Niet wachten met leven

De eerstvolgende mijlpaal is een wind- en waterdichte buitenschil. Een harde einddatum heeft Sander losgelaten; hij houdt rekening met nog twee of drie jaar afbouw. Het gezin verhuist liever wat later dan dat het jarenlang in een half af huis woont met bouwstof.

Voor anderen die zelfbouw overwegen, heeft Sander wel wat tips: “Als je een droom hebt, leg je ideeën dan goed vast en knabbel ze onderweg niet te veel af omdat iets ingewikkeld wordt”, zegt hij. “En besteed soms ook iets uit, zodat je tijd overhoudt voor je gezin. Je leeft nu, niet alleen later.”

Als het gesprek is afgelopen, verdwijnt Sander even uit beeld. Even later komt hij aanlopen met een doosje cherrytomaatjes uit eigen tuin. Het huis mag dan nog in aanbouw zijn, maar het leven dat Anne en Sander hier voor zich zien, is allang begonnen.