Duurzaam klussen: met deze tips zit jij gebeiteld

“Goed voor je huis zorgen, begint bij onderhoud”, zegt Erik van den Berge. Als zelfbenoemd duurzaam klusser heeft hij al heel wat huizen gezien. “Mensen vergeten het vaak, maar tijdig onderhoud voorkomt dat je dingen moet repareren of vervangen, wat meestal duurder en minder duurzaam is. Bladeren in je dakgoot, een kleine barst in je badkamertegel of een uitgedroogde kitrand in je kozijn: het lijkt misschien niet direct een probleem, maar op lange termijn kan het grote schade veroorzaken. Verdiep je daarom goed in het onderhoud dat jouw huis nodig heeft en zet terugkerend onderhoud in je agenda.”

Klustips voor de buitenkant van je huis

Het dak op

Laten we beginnen op het dak. “Vocht is daar de grootste boosdoener”, zegt Erik. “Dat wil je buiten de deur houden. Door regelmatig je dakbedekking te checken en schade direct te repareren, voorkom je dat regenwater (ongemerkt) naar binnen komt en je dakbeschot aantast.” Goede keramische dakpannen hebben een levensduur van 75 tot 100 jaar, maar dan is het wel belangrijk om ze goed schoon te houden. Een borstel en wat water zijn voldoende.

Bij een plat dak is onderhoud minstens zo belangrijk. “Dakleer is gevoelig voor uitdroging door de zon. In geval van kleine scheurtjes voldoet een reparatie vaak. Gebruik daarvoor bijvoorbeeld reparatiepasta. Is je platte dak aan vervanging toe? Dan is EPDM (synthetisch rubber) een duurzamere optie.” Of overweeg witte dakbekleding. Dit weerkaatst de zonnestralen, wat verkoelend werkt en minder kans geeft op uitdroging. Een groendak is ook een mooie én duurzame optie, tipt Erik. Door minimaal één keer per jaar het onkruid te verwijderen en de planten te bemesten, houd je het groendak gezond.

Een schone dakgoot

Als je toch op de ladder staat, check dan gelijk even je dakgoot. “Een schone, lege dakgoot zorgt voor een goede afvoer van regenwater. Door bladeren en takken op tijd te verwijderen, voorkom je dat je dakgoot verstopt raakt. Zo gaat niet alleen je dakgoot langer mee, maar voorkom je ook overstromingen waardoor lekkage of vochtschade aan je gevel of fundering kunnen ontstaan.”

De muren

Vanaf de ladder heb je ook goed zicht op je muren. “Inspecteer de buitenkant van je huis regelmatig op scheuren. Deze kunnen wijzen op verzakking. De scheuren kunnen water doorlaten (wat het isolatiemateriaal in de muur aantast) en groter worden door vorst. Ook een kapotte baksteen of voegwerk wil je zo snel mogelijk repareren.”

Kozijnen

Nog een paar treden omlaag en je bent bij de kozijnen. “Bij aluminium en kunststof kozijnen is schoonmaken voldoende, maar houten kozijnen moet je ook regelmatig checken op scheuren in het hout en in de verflaag. Zo voorkom je dat het hout gaat rotten. Afhankelijk van de kwaliteit van je kozijnen en de verf, moet je deze gemiddeld eens in de acht jaar schilderen.”

Zijn je kozijnen toe aan een nieuwe verflaag? dan kun je het beste kiezen voor een lichte kleur. Het houtwerk wordt zo minder warm waardoor de kans op scheurtjes kleiner is. Toch schade aan je houtwerk? Gebruik dan liever geen epoxy (giethars) voor het opvullen. “Dat is helemaal waterdicht, waardoor het hout eromheen verder gaat rotten. Ik vul gaten liever op met gerecycled hout of gips, dat is vochtregulerend en minder vervuilend dan bijvoorbeeld Alabastine houtvuller.”

Vergeet ook niet de kitranden van de kozijnen te checken. “Als de kit vervangen moet worden, is oplosmiddelvrije kit een duurzaam alternatief.” Deze kit bevat geen vluchtige organische stoffen (VOS) en is daardoor beter voor het milieu en je gezondheid. Is je glas aan vervanging toe, maar zijn je kozijnen nog in goede staat? Houten of aluminium kozijnen kun je soms laten aanpassen zodat er nieuw glas in geplaatst kan worden, tipt Milieu Centraal.

Tip van Erik: “Ik werk buiten vaak met lijnolieverf, een alternatief voor lakverf. Veel verf creëert een plastic laagje op het hout. Als hier een scheur in komt, kan vocht dat erin trekt moeilijk verdampen. Als je olie gebruikt, kan het vocht eruit. Na twee tot drie keer lakken is het hout tot wel dertig jaar beschermt.”

Klustips voor ín huis

Binnen gelden eigenlijk dezelfde regels als buiten. “Let op vochtplekken, verouderd voeg- en kitwerk en kapotte tegels. Herstel deze direct”, zegt Erik. Goed ventileren helpt vochtigheid bestrijden. “In de bouwmarkt kun je kleine ventilatie units kopen die warmte terugwinnen.”

(Bijna) alles valt te repareren

Minstens zo belangrijk als je huis zijn de spullen erin. Martine Postma is oprichter van Repair Café dat inmiddels 4.000 locaties heeft in meer dan 50 landen. In Repair Cafés kun je terecht met je kapotte spullen en geef je deze – samen met een reparateur – een tweede kans. Helaas ziet ook Martine dat mensen het onderhoud – afstoffen, schoonmaken, ontkalken, slijpen en smeren – van spullen vaak overslaan. “Spullen gaan daardoor sneller kapot en worden vervolgens afgedankt. De milieu-impact daarvan is enorm.” Volgens het Europees Parlement leidt het weggooien van repareerbare spullen tot 35 miljoen ton onnodig afval per jaar in de EU.

Repareren is volgens Martine niet alleen beter voor het milieu. “Je spullen repareren geeft ook voldoening en draagt bij aan een gevoel van eigenaarschap.” Een groot misverstand is volgens haar dat repareren niet kan of gevaarlijk is. “Onzin! Het vervangen van een onderdeel of vastmaken van een losgeraakt draadje is vaak een hele basale handeling die absoluut niet gevaarlijk hoeft te zijn. Zeker niet als je het samen doet met iemand die er verstand van heeft.” Stofzuigers, koffiezetapparaten en kleding zien ze in de Repair Cafés het meest voorbij komen. “Een kapot koffiezetapparaat moet vaak alleen even ontkalkt worden en een stofzuiger zuigt vaak weer op volle kracht zodra je de filters vervangt en stof en gruis hebt verwijderd.”

Hoewel repareren meestal beter is voor het milieu, geldt dat niet voor alle spullen, zegt Milieu Centraal. Oude wasdrogers of koelkasten kun je volgens hen soms beter vervangen voor een energiezuiniger apparaat. Koop je toch iets nieuws, houd dan rekening met de repareerbaarheid van het product. Je kunt bijvoorbeeld letten op keurmerken die eisen stellen aan de vervangbaarheid en beschikbaarheid van onderdelen. Kijk ook eens op websites als iFixit, zij geven producten scores op basis van repareerbaarheid. Hier vind je trouwens ook tienduizenden gratis reparatie handleidingen.

Fabrikanten maken repareren niet altijd makkelijk, maar daar komt binnenkort hopelijk verandering in. In 2024 werd er nieuwe Europese wetgeving aangenomen die het recht op reparatie garandeert voor producten die gerepareerd kunnen worden. Vanaf de zomer van 2026 moeten alle lidstaten deze wetgeving toepassen.

Repair Cafés zijn vooral gericht op spullen die je mee kunt nemen: van kleine huishoudelijke apparaten tot een fiets, meubel of kledingstuk. Maar langskomen voor advies over grotere reparaties (aan je huis) mag altijd. De reparateurs denken graag met je mee. Ook staat de website van Repair Café vol handige tips en trucs én kun je bij verschillende Repair Cafés een reparatiecursus volgen.

Tip van Martine: “Duurzaam schadeherstel is bij steeds meer verzekeraars mogelijk. Bij schade wordt dan alleen het deel dat is beschadigd hersteld.”

Gebruik circulaire en natuurlijke materialen

Moet er toch iets vervangen of gebouwd worden? Dan is een goede voorbereiding belangrijk. Welke materialen heb je nodig voor je project en wat is daarin de duurzaamste keuze? Simone Tenda is medeoprichter van Buurman Utrecht: een circulaire bouwmarkt en werkplaats met locaties door heel Nederland. Hier worden gebruikte materialen hergebruikt en verkocht. “Ons doel is dat iedereen voordat hij naar de reguliere bouwmarkt gaat, kijkt of er duurzame, circulaire alternatieven zijn. Ik snap dat niet iedereen een plank uit een container gaat vissen of een schuur heeft met een voorraad materialen. Daarom proberen wij een verlengstuk te zijn van dat schuurtje.”

Dat is even wennen, want in een reguliere bouwmarkt is alles altijd op voorraad. Wie voor tweedehands materialen gaat, moet waarschijnlijk iets langer zoeken. Gelukkig denken de Buurmannen graag met je mee. Simone: “Vertel ons over je project en we gaan samen op zoek naar geschikt materiaal. In onze winkel vind je restmateriaal van particulieren, maar ook grote partijen van bedrijven. Deze zijn vaak zo goed als nieuw, maar bijvoorbeeld afgekeurd door een kleine verkleuring of beschadiging.”

Waar je bij Buurman volop keuze hebt uit circulair materiaal, zijn duurzame alternatieven in de reguliere bouwmarkt nog nauwelijks te vinden, ziet klusser Erik. “Zelf koop ik daarom vaak online bij Groene Bouwmaterialen, Eco Bouwmaterialen, Eco-Logisch en Ekoplus. Dat vraagt iets meer planning en tijd, maar dat is het waard.”

Wie liever niet online koopt en geen Buurman in de buurt heeft, kan nog terecht bij de kringloopwinkel, tipt Simone. “Veel kringloopwinkels hebben een afdeling met bouwmaterialen.” Heb je thuis geen ruimte voor je klus of niet het juiste gereedschap, dan kun bij Buurman een werkbank (inclusief begeleiding) huren. “Wij geloven dat iedereen kan klussen. Daarom bieden we ook workshops en cursussen aan waarin je op een laagdrempelige manier de kneepjes van het vak leert.”

Leen de boor van de buurvrouw

Dan je gereedschap. Tenzij je een fanatieke klusser bent, gebruik je gereedschap waarschijnlijk maar af en toe. Uit onderzoek blijkt dat een boormachine gemiddeld maar 12 tot 13 minuten van zijn leven wordt gebruikt.Gereedschap lenen of huren is daarom vaak een duurzamere optie dan kopen. Dit kan op veel plekken. Bouwmarkten hebben vaak een verhuurservice, maar denk ook aan apps als Peerby waarbij je spullen leent van mensen uit je buurt.

“Je kunt natuurlijk ook gewoon bij je buurman aanbellen”, zegt Simone. “Ik plaats altijd een bericht in onze buurtapp als ik iets nodig heb, werkt fantastisch!” Heb je wel eigen gereedschap, dan is het belangrijk dit goed te onderhouden. Zorg ervoor dat het droog ligt zodat de apparaten niet gaan roesten en smeer of slijp ze regelmatig voor een lange levensduur.

Dank materiaal op de juiste manier af

Als je je klusproject goed hebt voorbereid, heb je waarschijnlijk precies genoeg materiaal in huis gehaald. Houd je toch materiaal over, bewaar dit dan voor als je iets moet bijwerken.  Met materiaal dat je weggooit, kun je iemand anders misschien nog blij maken. Zet het bijvoorbeeld (gratis) in je buurtapp of op Marktplaats of lever het in bij een tweedehandswinkels of een locatie van Buurman. Het is belangrijk om materiaal dat niet meer te gebruiken is op de juiste manier af te danken. De meeste (klus)materialen kun je gescheiden inleveren bij de milieustraat. Op de website van jouw gemeente vind je de lokale regels voor afvalscheiding.